กติกามวยไทยฉบับเข้าใจง่าย: กติกาสนามมาตรฐาน การให้คะแนน และต่างจากมวย ONE อย่างไร

กติกามวยไทยแบบสนามมาตรฐานในประเทศไทย กำหนดให้ชก 5 ยกหรือ 3 ยก ยกละ 3 นาที พักระหว่างยก 2 นาที มีผู้ให้คะแนน 3 คนตัดสินด้วยระบบ 10 คะแนน ใช้ได้ทั้งหมัด เท้า เข่า และศอก และแพ้ชนะกันด้วยการน็อคเอาท์ เทคนิเกิลน็อคเอาท์ หรือคะแนน ข้อมูลในบทความนี้อ้างอิงจากระเบียบคณะกรรมการกีฬามวย ว่าด้วยระเบียบและกติกามาตรฐานสำหรับการแข่งขันกีฬามวย พ.ศ. 2568 ของการกีฬาแห่งประเทศไทย

บทความนี้เขียนสำหรับคนดูมวย ไม่ใช่กรรมการ จึงสรุปกติกาให้อ่านเข้าใจได้ในไม่กี่นาที อธิบายว่าการให้คะแนนในสนามจริงทำงานอย่างไร และเปรียบเทียบให้เห็นว่ามวยไทยสนามมาตรฐานต่างจากมวย ONE ตรงไหนบ้าง

สรุปกติกามวยไทยใน 1 ตาราง

สังเวียนและอุปกรณ์

สังเวียนมวยไทยเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส วัดจากด้านในเชือกกั้น ขนาดเล็กยาวด้านละ 6.00 เมตร ขนาดใหญ่ยาวด้านละ 6.50 เมตร พื้นเวทีสูงจากพื้นดิน 1.20–1.50 เมตร ปูด้วยวัสดุนุ่มหนา 2.5–3.75 เซนติเมตร และยื่นออกนอกเชือกอย่างน้อย 90 เซนติเมตร

เชือกกั้นมี 4 เส้น สูงจากพื้นเวที 45, 80, 115 และ 150 เซนติเมตรตามลำดับ มุมแดงอยู่ตรงข้ามมุมน้ำเงิน อีกสองมุมเป็นมุมกลาง ซึ่งเป็นมุมที่ผู้ชี้ขาดสั่งให้นักมวยอีกฝ่ายไปยืนเมื่อมีการนับ

นวม ผ้าพันมือ และเครื่องแต่งกาย

นวม ต้องเป็นนวมที่ได้รับการรับรองและสนามจัดให้เท่านั้น นักมวยนำนวมมาเองไม่ได้ ขนาดนวมขึ้นกับรุ่นน้ำหนัก

ผ้าพันมือ ต้องเป็นผ้าอ่อน ยาวไม่เกินข้างละ 6 เมตร กว้างไม่เกิน 5 เซนติเมตร ห้ามใช้พลาสเตอร์หรือแถบกาวพันข้อมือหรือสันหมัด และต้องผ่านการตรวจและประทับตราจากเจ้าหน้าที่ก่อนสวมนวม

เครื่องแต่งกาย นักมวยใส่กางเกงขาสั้นครึ่งโคนขา ไม่ใส่เสื้อและรองเท้า มุมแดงใช้กางเกงโทนแดง ชมพู หรือเลือดหมู มุมน้ำเงินใช้โทนน้ำเงิน กรมท่า หรือฟ้า ต้องสวมกระจับป้องกันอวัยวะเพศ ใส่ฟันยาง และห้ามทาวาสลิน น้ำมันร้อน หรือสมุนไพรบนร่างกาย ส่วน มงคล สวมได้เฉพาะตอนไหว้ครูเท่านั้น ระหว่างชกผูกได้เพียงผ้าประเจียดหรือเครื่องรางที่โคนแขนและต้องหุ้มผ้าให้เรียบร้อย

รุ่นและการชั่งน้ำหนัก

กติกามาตรฐานแบ่งนักมวยเป็น 17 รุ่น เริ่มที่ 100 ปอนด์

นักมวยต้อง ชั่งน้ำหนักก่อนวันแข่ง 1 วัน คือไม่น้อยกว่า 24 ชั่วโมงแต่ไม่เกิน 30 ชั่วโมงก่อนชก ต้องผ่านการตรวจร่างกายจากแพทย์ก่อนชั่ง คู่ชกต้องมีน้ำหนักต่างกันไม่เกิน 5 ปอนด์ (ยกเว้นรุ่นเฮฟวีเวท) และต้องได้พักหลังชั่งน้ำหนักอย่างน้อย 6 ชั่วโมงก่อนขึ้นชก

การไหว้ครูและจำนวนยก: มวยไทยมีกี่ยก?

ก่อนเริ่มชก นักมวยทุกคนต้องไหว้ครูร่ายรำบนพื้นสังเวียน โดยมีวงปี่ชวา กลองแขก และฉิ่งบรรเลงประกอบ เมื่อไหว้ครูเสร็จจึงเริ่มการแข่งขัน ดนตรีวงเดิมจะเล่นต่อไปตลอดการชก และจังหวะจะเร่งเร็วขึ้นเมื่อเกมเข้มข้น ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ที่มวยแบบอื่นไม่มี

ส่วนคำถามที่คนถามบ่อยที่สุดว่า มวยไทยมีกี่ยก คำตอบตามกติกามาตรฐานคือ 5 ยก หรือ 3 ยก ยกละ 3 นาที พักระหว่างยก 2 นาที เวลาที่หยุดเพื่อเตือน ตัดคะแนน หรือจัดเครื่องแต่งกาย ไม่นับรวมในเวลาของยกนั้น มวยรายการใหญ่ในสนามแบบดั้งเดิมนิยมชก 5 ยก ส่วนรายการที่เน้นจังหวะเร็ว เช่น RWS และ ONE ใช้ 3 ยกในคู่ทั่วไป

อาวุธที่ใช้ได้: ศิลปะแห่งแปดอาวุธ

มวยไทยใช้อาวุธได้ครบทั้ง หมัด เท้า เข่า และศอก รวมถึงการปล้ำคอ (การจับคอเพื่อตีเข่า) ซึ่งเป็นจุดที่ทำให้มวยไทยต่างจากมวยสากลหรือคิกบ็อกซิ่งส่วนใหญ่

แต่ไม่ใช่ทุกการโดนที่ได้คะแนน กติกาให้คะแนนเฉพาะอาวุธที่ ถูกเป้าหมาย มีแรงส่ง และคู่แข่งป้องกันไม่ได้ ส่วนการกระทำต่อไปนี้ไม่ได้คะแนน

• อาวุธที่ผิดกติกา
• อาวุธที่โดนแขนหรือขาของคู่แข่งที่กำลังป้องกันตัว
• อาวุธที่เบา ไม่มีน้ำหนักส่งจากร่างกาย
• การเหวี่ยงหรือทำให้คู่แข่งล้มโดยไม่ได้ใช้อาวุธมวยไทย

การชกที่ผิดกติกาและฟาล์ว: มวยไทยห้ามอะไรบ้าง

กติกามาตรฐานระบุการกระทำที่ผิดกติกาไว้ชัดเจน ที่คนดูควรรู้มีดังนี้

• กัด ทิ่มตา ถ่มน้ำลาย แลบลิ้นหลอก ใช้ศีรษะชนหรือโขก
• ทุ่ม ล็อกแขน ล็อกคอ ทุ่มด้วยสะโพกหรือหัวไหล่ เกี่ยวขา ปัดขา ขัดขา
• ทับหรือซ้ำเติมคู่แข่งที่ล้มหรือกำลังลุกขึ้น
• จับเชือกแล้วออกอาวุธ
• ใช้กิริยาหรือวาจาไม่เหมาะสม และไม่ทำตามคำสั่งผู้ชี้ขาด
• ใช้เข่าตีกระจับของคู่แข่ง
• จับขาคู่แข่งแล้วดันไปข้างหน้าเกิน 2 ก้าวโดยไม่ออกอาวุธ
• เตะแล้วถูกจับขา แต่แกล้งทิ้งตัวลงพื้น
• ใช้มือท้าวพื้นแล้วออกอาวุธ
• เจตนาคายฟันยาง และใช้สารต้องห้าม

ข้อพิเศษเรื่องเข่าตีกระจับ: ถ้านักมวยที่ถูกเข่าตีกระจับชกต่อไม่ได้ ฝ่ายที่ตีอาจถูกปรับแพ้หรือไม่มีการตัดสิน ถ้ายังชกต่อได้ จะได้พักไม่เกิน 5 นาที และผู้ชี้ขาดจะเตือนพร้อมตัดคะแนนฝ่ายที่ตี การตัดคะแนนแต่ละครั้งคือ 1 คะแนน

ผู้ชี้ขาดและผู้ให้คะแนน

การแข่งขันหนึ่งคู่มีเจ้าหน้าที่หลักดังนี้

• ผู้ชี้ขาด 1 คน อยู่บนเวที ทำหน้าที่ห้ามมวย สั่ง “ชก” “แยก” “หยุด” นับเมื่อมีการล้ม และมีอำนาจยุติการแข่งขัน
• ผู้ให้คะแนน 3 คน นั่งคนละด้านของเวที ให้คะแนนแยกกันอิสระ และส่งใบให้คะแนนทันทีเมื่อจบแต่ละยก
• ประธานผู้ตัดสิน รวบรวมคะแนนทุกยกและประกาศผล ในกรณีที่มีปัญหาเรื่องเข่าตีกระจับหรือการซ้ำเติมคู่แข่ง หัวหน้าค่ายมวยมีสิทธิขอดูภาพวิดีโอ (VAR) ได้ โดยประธานผู้ตัดสินเป็นผู้อนุญาต
• ผู้รักษาเวลาและผู้ประกาศ ควบคุมเวลาและตีระฆังเริ่มและจบยก

การให้คะแนนมวยไทย: ระบบ 10 คะแนน

ผู้ให้คะแนนแต่ละคนให้คะแนนเป็นรายยก ผู้ชนะในยกได้ 10 คะแนน ผู้แพ้ได้น้อยลงตามความห่าง

ถ้าทั้งคู่ถูกนับในยกเดียวกัน คะแนนจะถูกปรับตามสัดส่วน และนักมวยที่ถูกตัดคะแนนจะไม่ได้คะแนนเต็มในยกนั้น

เกณฑ์ตัดสินว่าใครชนะในยก เรียงตามที่กติกากำหนด

1. ใช้อาวุธมวยไทยโดนคู่แข่งได้มากกว่า
2. โดนได้หนักหน่วง รุนแรง ชัดเจนกว่า
3. ทำให้คู่แข่งบอบช้ำมากกว่า
4. เป็นฝ่ายรุกเข้ากระทำมากกว่า
5. มีชั้นเชิงการรุก รับ หลบหลีก และตอบโต้ได้ดีกว่า
6. ทำผิดกติกาน้อยกว่า

คะแนนในสนามจริง: ทำไมยก 1–2 ช้า แต่ยก 3–4 ชี้ขาด

กติกาบนกระดาษให้ทุกยกมีค่าเท่ากัน แต่ในสนามมวยแบบดั้งเดิม คนในวงการรู้กันว่าจังหวะของเกมไม่ได้เป็นแบบนั้น Evolve MMA อธิบายว่า ในการให้คะแนนแบบสนามดั้งเดิม สองยกแรกมักออกมาเสมอ เว้นแต่ฝ่ายใดเหนือกว่าอย่างชัดเจน และยกหลัง ๆ มีน้ำหนักมากกว่า นักมวยจึงอาจเสียเปรียบช่วงต้นแต่กลับมาชนะได้ด้วยยก 4–5 ส่วน Bangtao Muay Thai ระบุว่านักมวยนิยมออกตัวช้าในยกแรกเพื่อดูเชิง และนักมวยที่นำอยู่มักถูกสั่งให้ถอยตั้งรับในยกที่ 5

สิ่งที่ผู้ให้คะแนนในสนามให้น้ำหนักสูงได้แก่ เตะและเข่าที่เข้าลำตัวชัดเจน การคุมเกมในจังหวะปล้ำ และความนิ่งของนักมวย ส่วนในยกที่สูสีจริง ๆ ฝ่ายที่ดูบอบช้ำหรือเหนื่อยน้อยกว่ามักได้เปรียบ ข้อนี้เป็นธรรมเนียมการตัดสินที่สืบต่อกันมา ไม่ได้เขียนไว้ในระเบียบ จึงอธิบายได้ว่าทำไมคนดูมือใหม่บางครั้งไม่เข้าใจผลการตัดสิน

Open Scoring คืออะไร

Open Scoring คือการแสดงคะแนนให้คนดูเห็นหลังจบแต่ละยก แทนที่จะรู้ผลตอนจบการแข่งขันอย่างเดียว ตามข้อมูลของ Evolve MMA รายการ RWS (Rajadamnern World Series) ที่สนามมวยราชดำเนิน ชก 3 ยก ยกละ 3 นาที พัก 1 นาที (คู่ชิงแชมป์ 5 ยก) ทุกยกมีน้ำหนักเท่ากัน และประกาศคะแนนให้เห็นเมื่อจบแต่ละยก ทำให้คนดูและนักมวยรู้สถานการณ์ตลอดเวลา อ่านรายละเอียดการชมได้ในคู่มือเวทีราชดำเนิน RWS

ล้ม การนับ และการตัดสินแพ้ชนะ

การ “ล้ม” ตามกติกาไม่ได้หมายถึงล้มลงพื้นอย่างเดียว แต่รวมถึงกรณีที่ถูกอาวุธมวยไทยแล้วส่วนใดของร่างกายนอกจากเท้าแตะพื้นเวที ยืนพับพิงหรือนั่งบนเชือก หลุดออกนอกสังเวียน หรือยังยืนอยู่แต่อยู่ในสภาพป้องกันตัวเองไม่ได้

เมื่อมีการล้ม ผู้ชี้ขาดจะรอ 1 วินาทีแล้วเริ่มนับ 1 ถึง 10 เว้นระยะ 1 วินาที พร้อมสั่งอีกฝ่ายไปอยู่มุมกลาง ถ้านักมวยลุกขึ้นก่อนนับถึง 8 ผู้ชี้ขาดจะยังนับต่อจนถึง 8 ก่อนให้ชกต่อ

วิธีแพ้ชนะตามกติกา

• ชนะน็อคเอาท์: คู่แข่งล้มแล้วชกต่อไม่ได้ภายใน 10 วินาที หรือคู่แข่งถูกนับเกิน 2 ครั้งในยกเดียว หรือเกิน 4 ครั้งตลอดการแข่งขัน หรือผู้ชี้ขาดเห็นว่าอาจเป็นอันตรายหลังถูกนับ
• ชนะเทคนิเกิลน็อคเอาท์: เหนือกว่ามากจนคู่แข่งอาจเป็นอันตราย คู่แข่งชกต่อไม่ได้หลังพักยก บาดเจ็บ ตกเวทีแล้วกลับขึ้นมาไม่ทันนับ 20 หรือถอนตัว
• ชนะคะแนน: ตัดสินจากคะแนนรวมของผู้ให้คะแนนส่วนใหญ่
• ชนะเพราะคู่แข่งถูกปรับแพ้: คู่แข่งทำผิดกติการ้ายแรง
• ชนะผ่าน: คู่แข่งไม่ผ่านการตรวจแพทย์ ไม่ผ่านการชั่งน้ำหนัก หรือไม่มาแข่ง
• เสมอ: คะแนนส่วนใหญ่เสมอ ทั้งคู่ล้มถูกนับถึงสิบ ทั้งคู่ตกเวทีถูกนับถึงยี่สิบ หรือทั้งคู่บาดเจ็บจนชกต่อไม่ได้
• ไม่มีการตัดสิน: ผู้ชี้ขาดเห็นว่าฝ่ายใดหรือทั้งคู่ “ชกไม่สมศักดิ์ศรี”

มวยไทยสนามมาตรฐาน vs มวย ONE ต่างกันอย่างไร

มวย ONE ที่ชกในศึก ONE ลุมพินีใช้ “Global Muay Thai Rule Set” ของ ONE Championship ซึ่งต่างจากกติกาสนามมาตรฐานหลายจุด

ข้อมูลกติกา ONE อ้างอิงจาก ONE Championship ส่วนเรื่องการห้ามพนันที่ลุมพินีอ้างอิงจาก Bangkok Post

ความต่างที่เห็นชัดที่สุดบนเวทีคือ นวม 4 ออนซ์ ทำให้หมัดอันตรายพอ ๆ กับอาวุธอื่น และ 3 ยกพัก 1 นาที ทำให้นักมวยต้องเดินหน้าตั้งแต่ยกแรก ไม่มีเวลาดูเชิงแบบมวยสนามดั้งเดิม อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมเรื่องรายการและวิธีชมได้ในบทความมวย ONE Championship

กติกามวยไทยกับราคามวย

ราคามวยในสนามขยับตามสิ่งที่คนดูเห็นบนเวที ถ้าเข้าใจว่าผู้ให้คะแนนให้น้ำหนักกับอะไร เช่น เตะเข้าลำตัว การคุมจังหวะปล้ำ และยกท้าย ๆ ก็จะเข้าใจได้ว่าทำไมราคาถึงไหลหรือกลับข้างในจังหวะนั้น อ่านวิธีอ่านราคาและตารางคิดเงินได้ในราคามวยคืออะไร

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกติกามวยไทย

สรุป

กติกามวยไทยสนามมาตรฐานจำง่าย ๆ ได้ว่า ชก 5 หรือ 3 ยก ยกละ 3 นาที ใช้ได้ทั้งหมัด เท้า เข่า ศอก ผู้ให้คะแนน 3 คนตัดสินด้วยระบบ 10 คะแนน โดยดูจากอาวุธที่เข้าเป้าชัด หนัก และสร้างความบอบช้ำ แต่ในสนามจริง ธรรมเนียมการให้น้ำหนักกับยกหลังและจังหวะการชกที่ค่อย ๆ เร่งขึ้น คือสิ่งที่ทำให้มวยไทยแตกต่างจากมวย ONE และทำให้การดูมวยสดสนุกขึ้นเมื่อเข้าใจกติกา

ถ้าอยากเห็นกติกาเหล่านี้กับตาตัวเอง ดูรายชื่อสนามมวยไทยในกรุงเทพ แล้วเลือกคืนที่สะดวกไปชมได้เลย